Opdrachten

Schriftelijk voorbereiden! Raadpleeg de huisregels

1.  Noteer met welke Chinese talen je persoonlijk contact hebt, of hebt gehad.

   Vermeld daarbij:

a.  actief contact? en/of passief contact?

b.  schriftelijk contact? en/of mondeling contact?

Tip: check deze  clip, vooral als je niet twijfelt over dit laatste verschil

c.  en/of andere relevante factoren?

Afbeelding: 113學年度校內語文競賽, 2024

2.  Hoe zou je dat eigenlijk omschrijven / bepalen / definiëren: een Chinese taal?

Heeft zo'n definitie ook praktische nut?

Zo ja: welk nut? – en zo nee: waarom niet?

 

3.   Lees eerst deze aflevering van de Volkskrant-column "WiBrA"

waarin Jarl van der Ploeg vertelt over een ervaring met Nederlandse scheldwoorden.

a.  Heb je in jouw Mandarijnse (en/of Japanse, Koreanse, enz.) taalonderwijs tot nu toe scheldwoorden geleerd?

Zo ja: op welke manier? – en zo nee: waarom niet?

b.  Formuleer zelf een didactische bewering over scheldwoorden in het algemeen, of over een specifiek scheldwoord.

Je hoeft niet achter deze bewering te staan, maar het mag wel. Waar het hier om gaat is dat je ervoor zorgt dat de bewering een didactische wordt.

c.  Is/wordt er in Leiden taalkundig onderzoek naar scheldwoorden gedaan?

Zo ja: geef een (of meerdere) voorbeeld(en) – en zo nee: kun je bedenken waarom niet?

d.  Formuleer nu ook een taalkundige bewering over scheldwoorden, of over een scheldwoord.

Ook hier geldt: je hoeft niet achter deze bewering te staan; het gaat er vooral om dat je 'm taalkundig van aard maakt.

e.  In de tekst van de column is 'hondelul' getranscribeerd tussen aanhalingstekens, maar shit met cursieve letters.

Kun je bedenken waarom?

Zo ja: breng het verschil tussen 'aangehaalde' en cursieve tekst onder woorden – en zo nee: hoe zou het anders kunnen of moeten?

Tekst

Yuen Ren Chao, "Ambiguity in Chinese".

In: Anwar S. Dil, Aspects of Chinese sociolinguistics: Essays by Yuen Ren Chao, Stanford: Stanford University Press, 1976, pp. 293-308.

Oorspronkelijk verschenen in Søren Egerod en Else Glahn, red., Studia serica Bernhard Karlgren dedicata, København: Ejnar Munksgaard, 1959, pp. 1-13.

Zie voor deze tekst de PDF-link in Brightspace.

Achtergrond

Jeroen Wiedenhof, "Praten met platen".

Over het pionierswerk van Yuen Ren Chao.

In: Vol van karakter: Chinees in Leiden.

Leiden: Stichting Taalmuseum, 2017, pp. 19-21.

Opdrachten

Individueel:

4.  Voor Benjamin, Jamy, Lars en Nina:

• Neem de college-aantekeningen van sessie 1 (ma 8 sep) over van een klasgenoot, en bestudeer deze
• Check de formateisen hieronder
• Lever vervolgens je uitwerking van de opdrachten 1 t/m 3 in als PDF-bestand: per email naar
• Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-week01-Familienaam.pdf>
• Deadline: vrijdag 12 september 2025, 13u00

Format-eisen

Voor al het in te leveren werk geldt:

• Uitsluitend in PDF-formaat
• Gebruik dubbele regelafstand
• Verzorg je tekst; denk bijvoorbeeld aan zaken als naam, datum en collegekaartnummer
• Je kunt altijd een afspraak maken om e.e.a. na te bespreken

5.  Voor Ibrahim:

Geheugensteuntje

Wil je de vraag die je stelde na afloop van de eerste sessie nog even herhalen aan het begin van dit college?

Voor iedereen:

Schriftelijk voorbereiden: zie de huisregels

6.  Lees Yuen Ren Chao's artikel "Ambiguity in Chinese". Zie voor deze tekst de PDF-link in Brightspace.

Noteer waar je vragen of problemen in de tekst tegenkomt.

Neem je aantekeningen mee naar de klas:

op college gaan we pagina voor pagina door de tekst om deze punten te behandelen.

Bij de leesteksten van deze cursus:

– Als verplichte leesstof voor dit college zullen we géén gebruik maken van heel lange teksten.

Daar staat tegenover dat je de teksten met volle aandacht moet lezen, en vooral: overdenken!

Gezien het inleidende karakter van de cursus: let daarbij vooral op de gebruikte termen en begrippen.

– Maak voor de opdrachten in deze cursus gebruik van de handboeken in de Azië-bibliotheek.

Als je daar de weg niet kunt vinden: meld mij dit dan even.

– Schaf een exemplaar aan, en/of check in de UB de electronische beschikbaarheid van:

P. H. Matthews, The Concise Oxford Dictionary of Linguistics.

Oxford: Oxford University Press, 2007 & latere edities.

7.  Zoek via internet (bibliotheekcatalogi, zoekmachines) antwoord op de volgende vragen:

a. Wanneer leefde Yuen Ren Chao?

b. Hoe luidt zijn Chinese naam?

c. Wat is de titel van zijn chef-d'oeuvre?

d. Wanneer verscheen dat werk? Hoe oud was Chao dus toen dat boek verscheen?

8.  Verzamel of bedenk zelf gevallen van (a) synonymie; (b) homonymie; (c) polysemie.

Schrijf steeds apart de vorm en de betekenis op. Let daarbij op de transcriptie.

Zoek twee gevallen per taal: voor het Nederlands, voor het Mandarijn en voor een derde taal naar keuze.

Als je de gevallen niet bedenkt maar verzamelt: schrijf de hele zin zo precies mogelijk op; schrijf datum, plaats en context erbij.

9.  Hoe heet het transcriptiesysteem dat Chao in dit artikel gebruikt? Waarom gebruikt hij niet gewoon Pinyin?

10.  Zijn de volgende paren van uitdrukkingen voorbeelden van

a.  een 'Z-relatie', dat wil zeggen wat Chao hier een skewed relationship noemt?

b.  homonymie?

c.  polysemie?

d.  of: geen van deze drie gevallen?

• stroom 'stromend water' en stroom 'stromende elektronen'
• witbrood en wit brood
• een gezellig eettentje en een gezellig etentje
• sectie en sexy
• diep bukken en het leenwoord debuggen, uitgesproken met een [k] in plaats van de Engelse [g]
• yí ge rén 'één persoon' en yí ge rén 'in z'n eentje'
• yí ge rén 'één persoon' en yi ge rén 'een persoon'
• Tā géi wǒ mái bēr xiǎoshuōr. en Tā mái bēr xiǎoshuōr géi wǒ.
• brood op de plank in de letterlijke betekenis 'brood dat op een plank ligt' en brood op de plank in de overdrachtelijke zin van 'geld om van te leven'
• Wie heeft wát gedaan? (met klemtoon op wat) en Wie heeft wat gedaan? zonder deze klemtoon

 

Teksten

• Transcriptiewijzer

• § 2 "Spraakklanken en filologie" en § 3 "Vorm en betekenis"

Uit: Jeroen Wiedenhof, Taal in wording.

 

Opdrachten

Individueel:

11.  Voor Benjamin en Ibrahim:

• Neem de college-aantekeningen van sessie 2 (ma 15 sep) over van een klasgenoot, en bestudeer deze
• Check de formateisen hierboven
• Lever vervolgens je uitwerking van de opdrachten 6 t/m 10 in als PDF-bestand: per email naar
• Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-week02-Familienaam.pdf>
• Deadline: vrijdag 19 september 2025, 13u00

Voor iedereen:

Waar hieronder wordt gevraagd om iets "kort" te formuleren betekent dat: liefst in een enkele zin.

12.  We waren gebleven bij de laatste drie bullets van opdracht 10(d).

Bij dit item 10(d) nog twee opmerkingen:

a.  Op college was wat discussie over het geval wit brood tegenover witbrood.

Bedenk eerst zelf: kun je dit betekenisverschil ook in het Mandarijn uitdrukken; en zo ja: hoe?

Check vervolgens de wittebroodsbespreking in § 3.5 van Grammatica van het Mandarijn (PDF).

b.  Ook na een ruim jaar onderwijs in het Mandarijn kunnen de tonen in Tā géi wǒ mái bēr xiǎoshuōr. en Tā mái bēr xiǎoshuōr géi wǒ onverwacht overkomen.

Deze (helemaal regelmatige!) tonen staan uitgelegd in dezelfde PDF: zie § 2.2.4; en met name figuur 2.8.

Mocht je hierover nog vragen hebben, neem ze dan mee naar college.

13.  Lees uit "Taal in wording" de twee opgegeven paragrafen, op pp. 24 tot en met 26.

Ga daarbij ook na of je alle details van Figuur 1 begrijpt.

14.  In week 2 maakten we kennis met synonymie, homonymie, polysemie en Z-relatie.

Schrijf korte definities uit van elk van de vier termen in je eigen woorden, en maak daarbij gebruik van de termen in Figuur 1.

15.  Lees eerst de Transcriptiewijzer.

Maak dan § 4 Oefeningen: de zinnen 1 tot en met 10.

Op college zal je gevraagd worden deze zinnen op het bord voor te doen.

Teksten

• Schrijfwijzer

• Winnifried Bauer, "Some languages have no grammar".

  In: Laurie Bauer en Peter Trudgill (red.), Language myths. London: Penguin, 1998, pp. 77-84.

   

Opdrachten

Eerste inleveropdracht

Kijk eerst de transcriptieoefeningen van week 3 nog eens na.

Lees ook de format-eisen hierboven.

Maak vervolgens de tien zinnen onder het kopje "Oefeningen (1)" op de volgende webpagina:

Transcriptieoefeningen

Stuur deze zinnen als PDF in een bijlage bij een mailbericht aan

Gebruik de volgende bestandsnaam: <tk2var-opd1-Jouw_familienaam.pdf>

Deadline: vrijdag 26 september 2025

16.  Overgebleven van de vorige keer: opdracht 14.

17.  Nu we aantal basisbegrippen hebben leren kennen, is het tijd voor een concrete stap in het kader van het werkstuk.

a.  Noteer minstens twee voorbeelden van taalgebruik in een Chinese taal naar keuze.

Liefst iets uit levend spraakgebruik: bijvoorbeeld iets opvallends uit een opgevangen gesprek; of anders (maar dit is tweede keus) iets dat je gelezen hebt.

Documenteer je voorbeelden in transcriptie: vorm plus betekenis.

De bedoeling is om klassikaal te bespreken of en hoe je voorbeelden als aanleiding kunnen dienen voor een werkstuk.

Achteraf wijzigen mag! Het gaat nu alleen om het bespreken van mogelijkheden.

 Het is dus op dit moment dus niet nodig, en ook niet de bedoeling, om onderwerpen te verzinnen. Het gaat alleen om voorbeelden: hoe concreter hoe beter.

b.  Noteer bij elk voorbeeld een onderzoeksvraag.

18.  Lees de Schrijfwijzer zorgvuldig en breng eventuele vragen hierover mee naar de klas.

Bedenk al lezend of en hoe je de aanwijzingen in deze tekst kunt gebruiken voor je eigen werkstuk-plannen.

Vooraankondiging

Op maandag 13 oktober (week 6) volgt als inleveropdracht een eerste aanzetje tot het werkstuk.

Je kunt desgewenst even langskomen om vragen hierover te bespreken: maak in dat geval tijdig een afspraak.

19.  Lees de bijdrage van Bauer.

Maak aantekeningen van eventuele vragen over of problemen met de tekst en neem deze mee naar het college.

20.  In de eerste alinea van p. 77 worden vier onderdelen van de taalkunde genoemd in termen van rules.

Geef gangbare Nederlandse namen voor elk van deze onderdelen.

21.  "If Spelitzian had none of these, then when two speakers of this 'language' were talking, the listener would not know what the speaker intended." (p. 79).

Aan de andere kant: echte talen "allow the precise communication of complex messages" (p. 79).

Hoe precise is die precise communication precies?

22.  Onderscheidt het Nederlands dezelfde soorten 'wij' als het Maori?

En hoe zit het met het Mandarijn?

23.  "If you hear the Spelitzian sentence for 'Give me some water,' you can be pretty sure you can use the same pattern for 'Give me some food.' " (p. 83).

En is deze uitspraak waar?

24.  Over dezelfde passage: wat voor soort patterns zijn hier bedoeld?

25.  Chinese speelgoedtank: klik op het plaatje hiernaast.

a.  Beschrijf uit welke elementen de Mandarijnse uitdrukking voor 'springveer' is opgebouwd, en hoe deze elementen zich tot elkaar verhouden.

Hoe noem je deze elementen?

Tot welk onderdeel van de grammatica behoort dit type beschrijving?

b.  Zoals je weet, kun je in het Mandarijn bepalingen vormen met én zonder het onderschikkingspartikel de:

hǎo (de) pěngyou 'goede vriend', Túěrqí (de) miànbāo 'Turks brood', enzovoort.

Check bij twijfel § 3.3 in naar Grammatica van het Mandarijn (PDF).

c.  Verklaar nu in je eigen woorden hoe het komt dat het onderschikkingspartikel de 的 niet voorkomt in regel 4: noch tussen 发 en 条, noch tussen 发条 en 坦克.

 

Dessert

26.  Een ijsje toe:

a.  Wat is het betekenisverschil tussen ijsroom en roomijs?

b.  Beschrijf kort de relatie tussen ijsroom en roomijs in termen van vorm en betekenis.

c.  Check of je meer van zulke doubletten kent – in een taal (of talen) naar keuze.

 

 

Teksten

• Gustaaf Schlegel, "On the extended use of 'The Peking system of ortography' for the Chinese language".

  T'oung Pao, Vol. 6, No. 5 (1895), pp. 499-508.

  Let op: deze tekst zelf in de UB downloaden!

• Schrijfwijzer

Leeshulp

Algemeen  Het artikel bestaat uit een herdruk van een tekst van William Frederick Mayers, voorzien van een gloedvolle inleiding van Schlegel.

pagina 499  Met "the Imperial Dictionary of K'ang-hi" wordt de 康熙字典 Kāngxī zìdiǎn bedoeld

p. 499  "Since Peking has been opened": dit slaat op de periode vanaf 1860, na de tweede Opium-Oorlog (1856-1860).

p. 502  In bronnen uit deze tijd wordt een citaat van meerdere alinea's vaak afgedrukt (zoals hier) door

te beginnen met een aanhalingsteken-openen (hier dus op p. 502), en dit teken te herhalen aan het begin van elke volgende alinea; alleen aan het eind van de laatste alinea van het citaat een aanhalingsteken-sluiten te noteren (hier op p. 507).

p. 503  De hier genoemde Sir William Jones geldt als een pionier in de taalkunde:

"voornamelijk beroemd geworden door zijn uitspraak dat het Sanskriet verwant is aan het Grieks en Latijn"

–we lazen hier al eerder over in "Taal in wording" (pp. 24-25).

p. 505  "Mr. Oliphant" was de diplomaat Laurence Oliphant.

p. 506 & passim  Het Engelse "shew" wordt tegenwoordig als <show> gespeld.

 

Opdrachten

Individueel:

27.  Voor Ibrahim:

• Neem de college-aantekeningen van sessie 4 (ma 29 sep) over van een klasgenoot, en bestudeer deze
• Check de formateisen hierboven
• Lever vervolgens je uitwerking van de opdrachten 17 t/m 26 in als PDF-bestand: per email naar
• Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-week04-Familienaam.pdf>
• Deadline: vrijdag 3 oktober 2025, 13u00

Voor iedereen:

28.  Backlog:

Opdracht 26 (c) staat nog open.

29.  In opdracht 17 hebben we twee stappen gedaan in de voorbereiding van het werkstuk.

a.  Check of er nog openstaande vragen zijn over de Schrijfwijzer.

Neem je vragen en of opmerkingen mee.

b.  Noteer minstens twee voorbeelden van taalgebruik in een Chinese taal naar keuze.

Check hierbij het commentaar dat je vorige week hebt gekregen op je pogingen tot taalwaarneming.

Houd je oren open, ga op zoek naar meer voorbeelden, en noteer deze voorbeelden in transcriptie: vorm plus betekenis.

Houd de opties zo open mogelijk!

• Dus liever niet: Mij lijkt uitdrukking A (of B, C enzovoort) interessant, dus ik ga luisteren of ik die te horen krijg
• En liefst wel: ik hoor hier uitdrukking D (of E, F enzovoort), maar hoe zit dat eigenlijk?

De bedoeling is om klassikaal te bespreken of en hoe je voorbeelden als aanleiding kunnen dienen voor een werkstuk.

Achteraf wijzigen mag! Het gaat nu alleen om het bespreken van opties, vanuit je eigen waarneming.

c.  Noteer bij elk voorbeeld een onderzoeksvraag.

30.  Lees de bijdrage van Gustaaf Schlegel:

• Het stuk komt uit een ander tijdperk, dus raadpleeg voordat je begint de Leeshulp hierboven.

• Ga zelf na wie Schlegel was en welke rol hij heeft gespeeld in de Chinese taalkunde.

Maak aantekeningen van eventuele vragen over of problemen met de tekst en neem deze mee naar het college.

Zoals besproken: we behandelen jullie eigen vragen & opmerkingen als eerste, en pas dan mijn opdrachten hieronder

31.  Valt je iets op aan de titel van Schlegels artikel?

32.  Op p. 499 wordt de Pekinese uitspraak genoemd van de titel van het besproken woordenboek.

Hoe luidt deze in Pinyin, en kun je deze uitspraak ook zelf terugvinden (in een bron naar eigen keuze)?

33.  De tekst begint met een verhandeling over transcription (ook: transscription, p. 501)

Deze term suggereert het 'omschrijven' van het ene medium in het andere.

Wat wordt er in deze tekst precies mee bedoeld? Met andere woorden: wat wordt hier eigenlijk in wat getranscribeerd?

– Baseer je argumenten op passages uit de tekst!

34.  Op p. 503-504 is sprake van "The ancient establishment of the court at Nanking" en "the removal of the capital to Peking".

Check om welke tijdsdiepte (jaren, decennia, eeuwen) het hier gaat.

Met andere woorden: zoek de twee jaartallen op.

35.  Op p. 505 ("the most modern changes in pronunciation") en 506 ("softened", sibilated") is sprake van een regelmatig soort klankverandering.

a.  Kun je ook nagaan wat de taalkundige naam van dit verschijnsel is?

b.  Het verschijnsel komt ook elders in de wereld veel voor. Kun je voorbeelden dicht bij huis noemen?

36.  Kun je nagaan hoe "needless" de "gulf" op p. 506 is?

37.  Voor de naam van de stad Hongkong wordt op p. 507 een Pekinese uitspraak genoteerd.

Hoe luidt die uitspraak in Pinyin, en kun je deze uitspraak ook zelf terugvinden (in een bron naar eigen keuze)?

38.  Afgezien van de Nanking-Peking-controverse:

welke taalkundige kritiek zou je kunnen hebben op Schlegels eigen normen voor transcriptie in dit artikel?

Tekst

Jenny Cheshire, "Double negatives are illogical".

In: Bauer & Trudgill 1998, pp. 113-122.

Achtergronden

• Dubbele ontkenning

De praktijk betrapt:

Razia Iqbal, "The war that changed the world: India [mirror]"

Bron: BBC Documentary Archive, 8 Nov 14 [oorspronkelijke URL inactief]

Rond 09m12s begint de zin It would be foolish of us to....

IPA-symbolen intypen

Voorbeeld van een handige online tool:

IPA TypIt   

Opdrachten

39.  Over de eerste inleveropdracht:

Je hebt deze opdracht nagekeken retour gekregen.

Check verbeteringen, ga na of je ze snapt, en neem eventuele vragen mee naar college.

40.  Over onderdeel a van opdracht 17.

We bespraken het belang van eigen waarnemingen. Het gaat vooral om het noteren van iets opvallends uit levend, alledaags, spontaan spraakgebruik.

Blijf luisteren, online of in het echt, en neem je eigen voorbeelden mee naar de klas.

Zoals besproken: als je geen Chinese talen spreekt: werk samen!

Kijk bijvoorbeeld samen met klasgenoten, of met een Chinese moedertaalspreker, naar spraakgebruik in online filmpjes.

De afgelopen twee weken kwamen al mooie voorbeelden aan bod. We kwamen ook direct wat verwarring tegen: tussen waarneming en analyse. Daarom hier wat extra tips.

 

Een voorbeeld uit het Mandarijn: stel dat je als je waarneming zou noteren

Bij deze Mandarijnse spreker hoor je steeds een z waar je een zh zou verwachten.

dan wek je, met dat "steeds", de verwachting dat je een patroon hebt ontdekt.

Zo suggereer je meteen al een analyse, dus het is geen zuivere waarneming. Taalkundig schiet je er ook weinig mee op.

We weten bijvoorbeeld niet hoe consequent het verschijnsel voorkomt, en of er misschien omstandigheden zijn waaronder het vaker of minder vaak optreedt.

Zulke conclusies kun je pas trekken uit het eigenlijke onderzoek.

Een analyse is een systematische gevolgtrekking uit waarneembare feiten.	dat komt later wel!
Een waarneming documenteert een concrete gebeurtenis.	in dit stadium zijn we nu

41.  Over onderdeel b van opdracht 17: aan het eind van de vorige sessie hadden we hier niet veel tijd voor, dus we pakken deze draad weer op.

Zie over het formuleren van een onderzoeksvraag ook de Schrijfwijzer.

Let hierbij vooral op het risico's van verzwegen aannames.

Een verzwegen aanname is het zonder meer veronderstellen dat iets klopt, of dat iets duidelijk is. Als ik bijvoorbeeld vraag: Waarom zijn mieren zwart? dan schuilt daarin als verzwegen aanname dat mieren zwart zijn.

Als een aanname verzwegen is, ligt het niet meer voor de hand om te checken of deze eigenlijk wel klopt.

Juist voor een onderzoeksvraag zijn verzwegen aannames riskant. Als ze niet kloppen, staat een onderzoeksresultaat op losse schroeven.

Kortom, voldoende reden om ze goed te leren herkennen.

Vraag:  Kun je bijvoorbeeld in de bewering van hierboven, "Bij deze Mandarijnse spreker hoor je steeds een z waar je een zh zou verwachten.", een verzwegen aanname aanwijzen?

N.B. Het gaat hier niet om het gebruik van "steeds".

42.  Over opdracht 26.

Er waren tot nu toe geen vragen over de Schrijfwijzer.

Vandaag een herkansing voor wie daarvoor te weinig tijd had: check nog een keer of je vragen hebt over de Schrijfwijzer, dit keer vooral met het oog op je eigen werkstuk-plannen.

43.  Het wordt langzamerhand tijd om je waarnemingen in te leveren, als eerste aanzet voor je werkstuk.

Inderdaad "langzamerhand", want voorafgaand aan deadline is er opnieuw ruim tijd om dit te bespreken, in de klas en daarbuiten.

Documenteer twee zelf waargenomen voorbeelden van taalgebruik dat je opviel:

een woordgroep, zinsdeel of zin, uit een Chinese taal naar keuze.

Maximale lengte: 1 pagina per geval. Zie de format-eisen hierboven!

a.  Geef voor beide gevallen niet alleen een vorm, maar ook de betekenis; let in beide gevallen op je transcriptie.

b.  Noteer ook wat context voor beide waarnemingen: spreker, leeftijd, hoorder(s), dag & tijd, spreeksituatie, URL & datum van raadpleging, enzovoort.

c.  Beschrijf ook kort, maar wel in lopende zinnen, waarom dit taalgebruik je opviel.

d.  Formuleer bij elk voorbeeld een duidelijke onderzoeksvraag, of desgewenst meerdere onderzoeksvragen.

Tweede inleveropdracht

Lever opdracht 43 hierboven schriftelijk in.

Stuur deze opdracht als PDF in een bijlage bij een mailbericht aan

Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-opd2-Familienaam.pdf>

Deadline: ma 20 okt 25 om 9u00

44.  Lees de bijdrage van Cheshire.

Neem ook hierover je aantekeningen mee naar het college.

45.  Vertaal het gedicht op p. 113 in het Nederlands.

46.  Van wanneer dateert het laatste citaat op p. 113 ongeveer?

47.  Op pp. 114 begint een korte uiteenzetting over de toepasbaarheid van de formele logica op de betekenissen van taal.

Cheshire's conclusie is duidelijk: "it is very rarely appropriate to think in terms of logic when looking at language use" (p. 115).

a.  Leg uit op welke manier de hierboven al even genoemde TNT!men een voorbeeld vormen van deze taal-semantische onlogica.

b.  Lees mee hoe het Genootschap Onze Taal voor de Nederlandse uitdrukking op een haar (na) "de vreemde situatie" beschrijft dat "twee woordgroepen die het tegenovergestelde betekenen, inmiddels als synoniemen worden gebruikt".

Wees er op voorbereid om ook de onlogica van dit geval op college in je eigen woorden na te vertellen.

c.  Noem nu zelf een voorbeeld, in een taal naar keuze.

48.  In "Double negatives are illogical" komen verschillende talen aan bod. Hieronder staan nog twee praktijkvoorbeelden.

Uit het Nederlands:

zie de kop boven het redactionele commentaar uit Trouw van twee weken geleden.

Uit het Engels: "The war that changed the world":

rond 09m12s, waar de zin (haperend) begint met It would be foolish of us to....

Welke variatie treffen we hier aan op de notie van dubbele ontkenning?

En ken je ook voorbeelden uit het Mandarijn?

Teksten

Paul Brendan Tjon Sie Fat, "Kejia".

In: Eithne B. Carlin en Jacques Arends, red., Atlas of the Languages of Suriname.

Leiden: KITLV Press, 2002, pp. 232-248.

 

Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn (PDF).

• pp. 16-17: over traditionele en moderne tooncategorieën

• p. 83, inclusief figuur 4.2: over Chinees-Nederlandse familienamen (we keken hier eerder al even naar)

  Amsterdam: Bulaaq, 2004, vijfde druk 2015.

 

Banyan, "Let not a billion tongues bloom".

The Economist, 15 oktober 2016, p. 49.

 

 

 

Opdrachten

Individueel:

49.  voor Benjamin:

Neem de aantekeningen van onze zesde sessie (13 okt) over van een klasgenoot, en bestudeer deze.

Lever vervolgens de items 41, 42 en 44 t/m 48 schriftelijk in; denk aan de format-eisen.

Voor iedereen:

50. Lees de nieuwe teksten en neem ze samen met je aantekeningen mee naar college.

Zoals altijd: jullie vragen over de tekst gaan voor.

Over Paul Brendan Tjon Sie Fat, "Kejia"

51.  Kun je iets vinden over de achtergrond van de auteur, en van de redacteurs?

Hoe luidt de familienaam van de auteur? En uit welke taal is deze afkomstig?

52.  In de eerste paragraaf legt de auteur uit hoe hij de termen "Hakka" en "Kejia" onderscheidt.

• Wat hebben deze woorden met elkaar te maken?
• Wat is de letterlijke betekenis van deze termen?
• Waarom heten deze mensen en deze taal zo?

53.  "Sranan" (p. 234): herken je iets in dit woord?

Waar komt deze taal vandaan? Op p. 236 wordt deze taal een "lingua franca" genoemd: wat is dat?

.  Wat wordt op p. 234 bedoeld met chain migration?

54.  Op p. 235 wordt verteld dat "Kejia syntax and lexicon are rarely apparent in these letters". Hoe zou dat komen?

55.  Wat is op p. 237 intra-ethnic communication?

En wat zijn op p. 245 intrasentential switches?

56.  Kun je de titel van de afgebeelde krant vertalen?

57.  Op p. 239 wordt de Language atlas of China genoemd.

Is daarvan een exemplaar aanwezig in Leiden?

58.  Beschrijf in je eigen woorden zo nauwkeurig mogelijk het verschil tussen [w] en [v] op p. 240.

• Hoeveel verschillende (dus: fonologisch contrasterende) lipklanken zijn er in het Nederlands?
• En in het Mandarijn?
• En wat wordt er bedoeld met "[ñ]" op dezelfde pagina?

59.  "In Kejia the Middle Chinese yinshang and yangshang categories have merged, as well as the yinqu and yangqu categories" (p. 240).

• Waar is datzelfde ook gebeurd?
• Wat is nu eigenlijk het verschil in uitspraak tussen de qù-toon en de yángrù-toon?

60.  a.  Lees over de splitsing tussen yin- en yang-registers de bespreking in Grammatica van het Mandarijn, pp. 16-17 goed na.

b.  Volgt hier gegeven nummering van Kejia-tonen het "missie-systeem" of de academische notatie?

61.  Wat wordt er op p. 241 bedoeld met "the inchoative meaning of Surinamese Dutch gaan 'go' "?

Ken je hier voorbeelden van?

 

Over Banyan, "Let not a billion tongues bloom".

Dit is een beschouwing over de rol van het Mandarijn en andere Chinese talen in en buiten China.

Deze recensie is informatief, prettig leesbaar en ook onderhoudend. Kortom: een geslaagd voorbeeld van schrijven over taal voor een breed publiek.

Doe hiermee je voordeel in verband met je eigen werkstuk!

 

62.  De titel van het artikel bevat een woordspeling – maar een woordspeling op welk origineel?

Ga het historische kader na, en geef van het Chinese origineel minimaal de karakters, de uitspraak en de betekenis.

63.  In de eerste alinea is sprake van een reclameboodschap en een persiflage daarop.

Op 0'15" van de reclameboodschap is de Mandarijnse uitdrukking te horen die in het artikel als "boing" is vertaald.

Luister goed naar deze uitspraak (liefst met je ogen dicht). Geef nu je eigen transcripties:

a.  in Pinyin

Tip – Bedenk dat de "traditional phonology" (alinea 2) beginklank, eindklank en toon onderscheidt.

b.  in IPA

64.  Zoek op welke twee nieuwe karakters er naar aanleiding van deze reclameboodschap in 2015 ontstonden.

a.  De karakters zijn gebaseerd op een artiestennaam van Jackie Chan.

Wat betekent die naam? (volgens jou als sinoloog/japanoloog! – en niet: volgens Wikipedia)

b.  Zijn zulke karakters als digitale tekst te typen in een tekstverwerker?

65.  Geef het in de derde alinea genoemde taboe rond taal en dialect kort in je eigen woorden weer.

66.  In de vijfde alinea (Mandarin is now challenging...) wordt het standaard-Mandarijn "artificial" en "sanitised" genoemd.

Is dit een bijzonderheid van de Chinese taalsituatie, of komt dit ook elders voor?

Geef argumenten voor je standpunt.

Tip – zie ook de voorlaatste alinea:

"The education ministry says that 30% of the population in 2014, or roughly 400m, still could not speak standardised Mandarin, while only a tenth of those who could spoke it properly."

(die datum bevat een typfout: de ministriële constatering dateert van september 2013) ; vergelijk de berichtgeving in de Engelse en Nederlandse media)

67.  De achtste alinea meldt dat

"Some bureaucrats, recognising the tragedy of losing local variants, now urge their protection, along with endangered languages of minority ethnic groups. Last month an education­ ministry official opined that learning Mandarin didn’t have to be at the expense of dialects, and that studying multiple languages could even be good for children’s development."

N.a.v. "opined" in de laatste zin:

Zijn er uit wetenschappelijk onderzoek aanwijzingen voor de voordelen van meertaligheid, of betreft het hier slechts een mening van de genoemde bureaucraten?

En n.a.v. van "endangered languages" in de eerste zin:

Hieronder een voorbeeld van het groeiende besef van het belang van de documentatie van bedreigde talen in China.

中国濒危语言典藏国际学术研讨会暨暑期培

(Oorspronkelijke weblink: <http://news.yntv.cn/content/20/201610/30/20_1391793.shtml>)

Waar: Yuxi Normal University, Yùxī, Yúnnán / 云南玉溪师范学院

Wanneer: 24 okt – 7 nov 2016

Context: ELDP / Capacity Building in China

Uitsmijter

Ton den Boon: geefgêne

68.  Lees de bijdrage van Ton den Boon in Taalbank van vorig jaar.

Bron: Taalbank

Check vervolgens deze bewering uit dat stuk:

"Vrijwel zeker heeft de auteur gekozen voor geefgêne omdat de samenstellende delen van dat woord mooi allitereren."

Wat betekent "allitereren"; en wat allitereert er hier precies?

—met dank aan Wesley Eikenaar

Opdrachten

69.  Iedereen heeft ondertussen een of meerdere keren commentaar gekregen op de werkstuk-vorderingen.

Presentatie-opdracht

Op maandag 3 november geeft elke deelnemer een korte presentatie over het werkstuk. Deze presentatie wordt ook beoordeeld als deelopdracht ("referaat").

Aandachtspunten

• Geef in de presentatie minimaal een onderzoeksvraag, een werkwijze (methodologie) en een voorbeeld van het onderzochte taalgebruik – niet noodzakelijk in die volgorde
• Je (denkbeeldige) publiek heeft geen specialistische voorkennis – zorg dat bijvoorbeeld een student economie of geschiedenis je verhaal kan volgen.
• Per deelnemer zijn maximaal zeven minuten beschikbaar zijn; oefen en klok dit van tevoren!
• Je moet een geprinte handout aan elk van de deelnemers uitreiken: breng zeven exemplaren mee. Op je handout staat uitsluitend:

• je naam, de datum en het kader (d.w.z. de naam van deze cursus)
• het Chinese taalmateriaal dat je gevonden hebt: let daarbij op je transcriptie van vorm en betekenis; plus
• je onderzoeksvra(a)g(en)

De handout bevat dus géén verhaal: het verhaal zelf houd je mondeling.

💡Print niet op het laatste moment, want printers kunnen soms storingen hebben...

(Powerpoints mogen wel, maar alleen na tijdig overleg; gezien de beperkte tijd is het schoolbord handiger.)

 

Uitsmijter

Klanken schrijven

70.   Voor de liefhebbers, als je meer wilt weten over fonetisch schrift.

Geïnteresseerden kunnen hun tanden breken op het onderstaande.

Als je wilt dat ik je pogingen bekijk: stuur ze gerust op als PDF. Dit kan op elk moment tijdens deze onderwijsperiode.

N.B. dit telt NIET mee voor de beoordeling van deze cursus. Kortom: geen verplichting, en geen deadline.

Vul de lege plekken in.

Gebruik voor de fonetische notatie het IPA; handige weblinks staan hieronder.

Nederlands			Engels			Mandarijn
	Orthografie	IPA		Orthografie	IPA		Pinyin	IPA
1.		[bʀam]	1.		[bɛt]	1.		[ pan ]
2.		[bʀɑm]	2.		[bæt]	2.		[ pɑŋ ]
3.		[ˌtɔmlanˈwɑ]	3.		[bɛd]	3.	dà
4.		[ˌtɔmlɑnˈwaː] *)	4.		[bæd]	4.	dàn
5.	Piet		5.	head		5.	dàng
6.	pit		6.	had		6.		[ cçjəɻ  ]
7.		[ˈɑniˌʔɛmxeɪˈʃmit]	7.		[ˈhæpʰi]	7.		[ cçɛɻ  ]
8.	Rutte		8.	bead		8.	jīān
9.	Ruud		9.	bid		9.	jiān
10.		[ˈ]	10.	beer		10.	jiār
						11.	gēng
						12.	gēn
						13.	gē
						14.	ge
	__________ *)

Tekst en materiaal

 

• Schrijfwijzer

• Transcriptiewijzer

 

Opdrachten

71.  Naar de Schrijfwijzer en de Transcriptiewijzer hebben we eerder gekeken, en we hebben daarmee ook geoefend.

a.  Zoals aangekondigd op college: we zullen zeker ingaan op het glossen van voorbeelden, zoals beschreven in § 5 van de Schrijfwijzer.

Check of je vragen over hebt over deze uitleg.

Vergelijk ook praktijkvoorbeelden die we hiervan hebben gezien, zoals in het Hakka-artikel.

Probeer nu je eigen voorbeelden uit te schrijven in deze drieregelige vorm, en neem die pogingen mee naar college.

b.  Nu je wat op gang komt met het schrijfwerk:

ga voor beide handleidingen na hoe deze aanwijzingen voor jouw eigen schrijfwerk toepasbaar zijn,

– en vooral: waar deze nog problemen opleveren.

Maak hiervan aantekeningen en neem deze mee naar college.

72.  Ga de stand van zaken na voor je eigen werkstuk.

Hou daarbij zowel je oorspronkelijke waarneming als je onderzoeksvraag in de gaten.

Maak vervolgens een "routeplan" voor de rest van het werkstuk:

• een opsomming van punten die je nog wilt behandelen, en
• een (ruwe) verhaallijn: volgorde van de punten, een kop en een staart

Neem dit plan mee naar college.

73.  Neem je laptop mee en zorg voor een opgeladen accu.

Zorg dat je je taalmateriaal bij je hebt, en de laatste versie van je schrijfwerk voor het eindwerkstuk.

We gaan op college hieraan samen verder werken.

 

Uitsmijter

Bazar bizar?

74.  Afgelopen weekend berichtte Eline Huisman in de Volkskrant over de uitbreidingsplannen van Shein in Parijs.

Bron afbeelding: Le Marais Mood 

  

a.   Lees eerst haar korte bijdrage "Parijs is woest" van 1 nov 25.

b.  Check het Wikipedia-item over Bazar de l'Hôtel de Ville [BHV].

c.  In de schermafbeelding hieronder staat is een oranje kader aangebracht rond de Chinese naam van Bazar de l'Hôtel de Ville: 巴诗威 — of in traditioneel schrift: 巴詩威.

 Ga nu na of je zelf kunt bedenken hoe die Chinese naam tot stand is gekomen.

Bron afbeelding: Lianhe Zaobao 

  

Tekst en materiaal

 

• Kuiper 2014

  Koos Kuiper, "The Chinese name for 'Holland': 和兰， 荷兰， 贺兰 —A historical survey".

  In: 余太山 Yú Tàishān, hoofdredactie; 全胜 Quán Shèng en 刘震 Liú Zhèn, redactie: 内陆欧亚历史语言论集:徐文堪先生古稀纪念 Nèilù Ōu-Yà lìshí yǔyán lùnjí ['Geschiedenis en talen in Centraal-Azië: Festschrift bij de zeventigste verjaardag van Xú Wénkān]. 兰州 Lánzhōu: 兰州大学出版社 Lánzhōu Dàxué Chūbǎnshè, 2014, pp. 72-98.

  Zie voor deze tekst de PDF-link in Brightspace.

 

Opdrachten

Individueel:

75.  Voor Lisa en Ziggy:

• Werk opdracht 71 (a) uit. Let daarbij ook op het meervoud in "je eigen voorbeelden"! Lever je uitwerking in als PDF-bestand: per email naar
• Check de formateisen hierboven
• Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-bl2week02-Familienaam.pdf>
• Deadline: vrijdag 14 november 2025, 13u00

Voor iedereen:

76.  Begin met het intussen bekende achtergrondwerk:

• ga na wat je kunt vinden over de de auteur (hint: "Koos Kuiper" = P.N. Kuiper)
• check de historische achtergronden over Nederland en China in de hier besproken periodes (hint: raadpleeg ook je aantekeningen bij de colleges Chinese geschiedenis!)

77.  Waarom begint de Russische tegenhanger van Holland (p. 73) niet met een h-klank, zoals [ɦ] of [h]?

78.  De Nederlandse term Holland wordt beschreven als "evoking a feeling of intimacy" (p. 73).

Ga na of dit overeenstemt met jouw eigen taalgevoel als moedertaalspreker van het Nederlands.

79.  Ook op p. 73: als Chinese bron wordt hier de 海国图志 genoemd.

Wat betekent die titel?

Ga ook in de rest van het artikel de betekenis na van Chinese titels en andere eigennamen.

80.  Bovenaan p. 74 staat de vertaling van de Chinese tekst in voetnoot 1:

" 荷兰及弥尔尼壬两国同区总名日尼达兰"

Identificeer hoe België in deze tekst genoemd wordt, en verklaar die Chinese keuze.

81.  "The Ming-dynasty name was also commonly used in Japan." (p. 78)

Waarom is dit in deze historische context relevant?

82.  Volgens p. 80 "the new name was transcribed according to Cantonese, Hokkien and Mandarin pronunciation".

Wat wordt hier precies bedoeld?

Afbeelding: notitieboekje (van arts, apotheker?) aangeschaft op de pasar van Semarang, april 1973 Met dank aan José van der Meulen

Hint: Als je twijfelt, check dan ook het gebruik van de term transcription bovenaan p. 82.

83.  Op p. 81 gaat het over "the mouth radical added to characters representing foreign sounds".

Noem hier twee eigen voorbeelden van.

84.  Bovenaan p. 83 wordt "the Hokkien rhyme dictionary Zengbu Huiyin 《增补彙音》 genoemd"; check hierbij ook opdracht 86.

Wat zijn rijmwoordenboeken, en op welke manier(en) zijn deze relevant voor de Chinese taalkunde?

85.  Op pp. 95-96 lezen we dat een Nederlandse ambassaderaad in 1943 vanuit Chóngqìng schrijft:

"in English we get into trouble with "Dutch" "

Dit is uitgelegd in voetnoot 4. Zie ook voetnoot 1 op p. 96: "in het Engels hebben we last met 'Dutch' ".

Ben je het hiermee eens?

Zo ja: waarom? En zo nee: waarom niet?

Beantwoord de laatste twee vragen na lezing van de gehele tekst:

86.   In de samenvatting van dit artikel (eerste alinea op p. 72) gaat het over "several Chinese names"

Over welke Chinese talen gaat het hier?

87.   Maak nu een educated guess:

Zou er na de grondige inventaris in dit artikel nog veel interessants te melden zijn over Chinese naamgevingen van Nederland?

Uitsmijter

Paulien Cornelisse: Neder

88.  Over aardrijkskundige naamgeving gesproken:

Bron: Paulien Cornelisse, "Neder" 

De Volkskrant, 12 nov 24, p. 1 

  

a.   Lees eerst Cornelisses column in de Volkskrant van een jaar geleden.

b.  "Dat kan alleen door de Chinezen zijn bedacht": kun je nagaan in hoeverre dit klopt?

c.  "Naamgeving was vroeger zelden een weloverwogen proces":

• Geef een voorbeeld en een tegenvoorbeeld
• En hoe zit dit tegenwoordig?

d.  John Field is als beschrijver van field-names online goed te vinden.

• Is de hier genoemde titel ook terug te vinden?
• Hoe zeg je field-names in het Nederlands?

e.  De laatste alinea bevat een uitdaging voor elke Nederlandse taalgebruiker.

Wees creatief en neem minstens twee eigen varianten mee naar college.

Afbeelding: O21

Teksten

• Marina Yaguello, "Green ideas"

  In: Marina Yaguello, Language through the looking glass: Exploring Language and linguistics.

  Oxford: Oxford University Press, 1998, pp. 113-129

• Jeroen Wiedenhof, "Karakters, lettergrepen en morfemen"

  In: Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn, § 10.1.3

  Amsterdam: Bulaaq (4e herziene druk 2015 of later).

  De Nederlandse tekst is waarschijnlijk het handigst, want dan heeft iedereen nagedacht over dezelfde voorbeelden.

  Maar als je liever de Engelse tekst (of allebei ;-) leest, mag dat ook:

  A grammar of Mandarin, Amsterdam: John Benjamins (2015): ook als e-book via de UB.

  De paragraafnummering komt in dit boek overeen met de Nederlandse editie.

 

Opdrachten

Vooraankondiging

De laatste deelopdracht heeft als deadline: donderdag 4 december.

Je levert dan een voorlopige tekstversie van je werkstuk in.

Aandachtspunten:

• Zoals uitgelegd aan het begin van deze cursus: de werkstukbegeleiding is qua timing beperkt tot het onderwijssemester, maar binnen die periode ruimhartig toebemeten, ook buiten de twee contacturen op college;
• Op dit moment geldt dus mijn aanbod nog precies zoals in september: je kunt zoveel proefversies inleveren als je wilt, en individuele afspraken maken om werkstukzaken te bespreken

 

89.  Lees Yaguello's hoofdstuk.

De tekst behandelt een aantal inhoudelijke en methodologische problemen die van pas kunnen komen voor je eigen werkstuk.

Dit keer geen vragen van mijn kant: noteer je eigen vragen en problemen met deze tekst ter bespreking in de klas.

90.  Verklaar de titel van Yaguello's boek:

• op welk beroemd boek uit de wereldliteratuur zinspeelt deze titel?
• wat voor soort boek is dat?
• vertaal de titel van Yaguello's boek in het Nederlands

91.  Noteer je vragen en opmerkingen bij § 10.1.3 "Karakters, lettergrepen en morfemen" ter bespreking in de klas.

a.  Check de daar gegeven voorbeelden goed.

b.  Ga ook na wat de praktische raakvlakken zijn met je eigen werkstuk.

 

92.  Hoeveel lettergrepen zijn er te onderscheiden in de tekst "大鹏一日因风起，Responsibility"?

Deze vraag was eerder de revue gepasseerd; maar probeer het antwoord dit keer vooral te formuleren op grond van de kennis en/of de termen die je in deze sessie hebt opgedaan.

(klik op het plaatje om het te vergroten)

 

Uitsmijter

Giacomo Miceli: The infinite conversation

"an AI generated, never-ending discussion between Werner Herzog and Slavoj Žižek. Everything you hear is fully generated by a machine. The opinions and beliefs expressed do not represent anyone. They are the hallucinations of a slab of silicon."

[...]

"This project aims to raise awareness about the ease of using tools for synthesizing a real voice. Right now, any motivated fool can do this with a laptop in their bedroom. This changes our relationship with the media we consume online and raises questions about the importance of authoritative sources, breach of trust and gullibility."

 

Pers

Infinite conversation bestaat uit een kunstmatig, eindeloos gesprek [...] – Leon Verhagen, Volkskrant, 19 nov 22

Herzog and Žižek become uncanny AI bots trapped in endless conversation – Benj Edwards, Ars Technica, 4 nov 22

Opdrachten

Individueel:

93.  Voor Martijn:

• Neem de aantekeningen van Blok 2, Sessie 4 over van klasgenoten en check of je hierover nog vragen hebt — zo ja: noteer deze, en breng ze maandag mee naar college.
• Lever de vorderingen met je werkstuk in als PDF-bestand: per email naar
• Check de formateisen hierboven
• Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-bl2week04-Familienaam.pdf>
• Deadline: vrijdag 28 november 2025, 13u00

Voor iedereen:

94.  Opdracht 90 stond nog open: deze behandelen we eerst.

95.  Zoals aangekondigd:

Inleveropdracht 4

Lever de huidige tekstversie van je werkstuk in

Stuur deze tekst als PDF in een bijlage bij een mailbericht aan .

Gebruik de volgende bestandsnaam: <tkv-opd4-Familienaam.pdf>

Denk aan de format-eisen.

Deadline: do 4 dec 25