Pre-University College 2011-2012 Taal en communicatie / Chinese taalkunde Jeroen Wiedenhof

• maandag 6 feb 12, 13:15-17:00u / FSW-gebouw, zaal 5A-29
• maandag 13 feb 12, 13:15-17:00u / FSW-gebouw, zaal 0A-33
• maandag 5 mrt 12, 13:15-17:00u / FSW-gebouw, zaal SA-31
• maandag 12 mrt 12, 13:15-17:00u / FSW-gebouw, zaal 0A-33
  

Dit onderdeel omvat vier werkcolleges over taal en schrift in China.

Elk college moet worden voorbereid door het lezen van een tekst en het maken van opdrachten.

Leeswerk: Noteer in de kantlijn waar je vragen of problemen in de tekst tegenkomt; wij zullen die in het college behandelen.

Opdrachten: Werk de opdrachten vooraf schriftelijk uit en neem deze aantekeningen mee naar het college.

We beginnen met een overzicht van de taalsituatie in China en een inleiding op de verschillen tussen het leren van een taal en het bestuderen ervan. Het college besluit met een rondleiding in het Sinologisch Instituut, dat als grootste studiecentrum van China in Nederland ook een van de mooiste collecties Chinese boeken in Europa herbergt.

Tekst

"Het Mandarijn" = hoofdstuk 1 (pp. 1 t/m 9) uit Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn, Amsterdam: Bulaaq, 2004; tweede druk, 2006

Opdrachten

1.  Lees de tekst en neem vragen en aantekeningen hierover mee naar de klas.

2.  Bij §1.1: wat voor criteria kun je bedenken om talen te onderscheiden? En om dialecten te onderscheiden? Kunnen of moeten die criteria verschillen voor de Nederlandse taalsituatie en voor de Chinese taalsituatie – of juist niet?

3.  Bij §1.1: Ga in je eigen omgeving (bijvoorbeeld op school of in de buurt waar je woont) op zoek naar minstens drie personen van Chinese afkomst. Ga voor elk van deze personen na: (a) of zij Chinees spreken (b) zo ja, welke Chinese ta(a)l(en) zij spreken.

4.  Bij §1.2: Noem voorbeelden van uitwisseling tussen talen (a) in Nederland en (b) in Europa. Geef voor elk voorbeeld aan of het om eenrichtings- of om tweerichtingsverkeer gaat.

Van de vele talen in China wordt het Mandarijn het meest gesproken: er zijn circa een miljard sprekers. In dit college verkennen we verschillende strategieën om onbekende spraakklanken te leren, zoals de tonen van een toontaal. Als bonus laat dit college je opnieuw kennismaken met de uitspraak van je eigen taal: het Nederlands.

Tekst

"Mandarijn en Chinees" en "Tonen" = hoofdstuk 1 t/m 2.1 (pp. 1 t/m 9) uit Jeroen Wiedenhof, De uitspraak van het Mandarijn in 101 oefeningen, Amsterdam: Bulaaq, 2006; tweede druk, 2009

Luisterhulp

klik hier voor Oefening 1

klik hier voor Oefening 2

klik hier voor Oefening 3

Opdrachten

5.  Lees de tekst, luister naar de drie oefeningen hierboven en neem je vragen en aantekeningen mee naar de klas.

6.  Noem drie gangbare schriften die in Europa in gebruik zijn. Waarin verschillen deze schriften? En waarin komen ze overeen?

7.  In figuur 1 op p. 3 staat een stukje van een Chinese pagina afgebeeld.

(a) Kun je bedenken waarom de auteur van de afgebeelde pagina Chinees had geleerd?

(b) Staan er voor wie geen Chinees heeft geleerd toch leesbare karakters op deze Chinese pagina?

(c) Waar begin je op deze Chinese pagina met lezen?

8.  Bedenk minstens drie strategieën die je zelf hebt gebruikt bij het leren van (een) vreemde ta(a)l(en). Probeer te bedenken of je voor het leren van het Mandarijn andere technieken nodig hebt, en zo ja: welke.

In taalonderzoek komen veel aspecten tegelijk om de hoek kijken: spraakklanken, woordenschat, woordbouw, zinsbouw en andere grammaticale bijzonderheden. We bekijken hoe al deze factoren in elkaar grijpen bij de bestudering van de onderschikkende constructie in het Mandarijn.

Tekst

"Onderschikking" = hoofdstuk 3 (pp. 65 t/m 76) uit Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn, Amsterdam: Bulaaq, 2004; tweede druk, 2006.

Leeshulp

Als hulp bij het lezen zijn hieronder enkele termen uit de tekst toegelicht.

p. 66: "gesproken corpus"

een verzameling geluidsopnames van gesprekken tussen moedertaalsprekers

p. 69: "speciaal prosodisch patroon"

Prosodisch wil zeggen: tot de prosodie behorend. Prosodie is het gebruik van volume (hard en zacht), toonhoogte (hoog en laag) en tempo (langzaam en snel) bij het spreken. Prosodie komt in elke taal voor.

p. 73: "object"

Een object is een lijdend voorwerp, dat wil zeggen: de zaak die de werkwoordshandeling ondergaat, zoals borden in borden wassen en cake in cake eten.

Opdrachten

9.  Lees de tekst en neem vragen en aantekeningen hierover mee naar de klas.

10.  Onderaan p. 65 staan acht voorbeelden van onderschikking in het Mandarijn. Op p. 66 wordt uitgelegd dat bepalingen in deze taal altijd voorafgaan aan de kern. Kun je nu herleiden hoe je de volgende uitdrukkingen in het Mandarijn zegt?

a.  verhalen

b.  snel

c.  traag

d.  China

e.  kom

11.  Vertaal in het Mandarijn op basis van §§ 3.1-3.3:

a.  Franse verhalen

b.  de oudere zus van vader

c.  een interessante moeder

d.  de inkt van de Chinese vriend

12.  Op p. 69 staan vier voorbeelden van achterplaatsing in het Nederlands.

a.  Spreek deze zinnen hardop uit en en ga na of je een daling in de toonhoogte kunt horen.

b.  Zo ja: hoe groot is het interval ongeveer? Zo nee: laat iemand anders de zinnen uitspreken en luister opnieuw.

13.  Volgens de voorbeelden 3.15 en 3.16 heeft het Mandarijn twee verschillende uitdrukkingen voor 'witbrood' en 'wit brood'. Hoe zit dat in het Nederlands?

a.  Spreek de Nederlandse uitdrukkingen witbrood en wit brood hardop uit. Is er een verschil in de uitspraak?

b.  Is er een betekenisverschil?

c.  Is er een verschil in het schrift?

14.  Vertaal in het Mandarijn op basis van §§ 3.5-3.6:

a.  het witte aap

b.  de witte kleur van het aapje

c.  het gegeten witbrood

d.  een buitengewoon goede vriend

Presentaties voorbereiding voor 5 maart

Op de laatste twee lesdagen (ma 5 mrt & ma12 mrt) werken we niet alleen aan het leeswerk en de opdrachten, maar ook aan de voorbereiding van de presentaties.

Als groep verzorgen we op 19 maart uiteindelijk één presentatie; duur: 20 minuten, plus 5 minuten voor vragen.

• 5 maart is vooral een praktische middag
  • Elke groep (zie onder) presenteert ideeën en bespreekt deze klassikaal
  • Je hiervoor hoeft niks af te hebben, maar wel te hebben nagedacht over de mogelijkheden: maak een lijstje met je groep!
  • Het belangrijkst is dat je aanwezig bent op college om je onderwerp te bespreken
  • Neem laptops, iPads enz. mee om in de klas op te werken

• Op 12 maart geven alle groepen hun eigen presentatie
  • We hakken knopen door over de presentatiemiddag op 19 maart. Als groep verzorgen we op die dag één presentatie. Duur: 20 minuten, plus 5 minuten voor vragen.
  • Neem laptops, iPads enz. mee om in de klas op te werken

Groepsindeling:

GROEP–	DEELNEMERS–	ONDERWERP–	SUGGESTIES VOOR ONLINE BRONNEN–
A	Laura Noor Sara	Doorgeven op 5 maart	Ter bespreking op 5 maart
B	Lisa Philip Sophie	Vereenvoudiging van het Chinese schrift	Vereenvoudigde Chinese karakters – Wikipedia Het Chinese schrift – Kennislink Vereenvoudiging in de schrijfwijzen van karakters – Gele Draak
C	Christine Else Florentine	Het onstaan van de Pinyin-transcriptie	Hanyu pinyin – Wikipedia §2 (blz. 395-396) van Purpose and effect in the transcription of Mandarin – Kennislink) Pīnyīn.info
D	Hannah Roza Stephen	Tonen / toontalen	Toontaal – Wikipedia Tone (linguistics) – Wikipedia Four Tones in Chinese Mandarin Sentences – seewhychang
E	Eva Iris Tijmen	Spreekwoorden	Chinese spreekwoorden – Wikipedia Draw a Snake and Add feet to it 画蛇添足 – Kennislink Playing the Zither to a Cow 对牛弹琴 – YouTube
F	Dirk Maaike	De taalkaart van China	Chinese Linguistic groups – Wikipedia Provinces of the People's Republic of China – Wikipedia

Het Chinese schrift bestaat al meer dan 3000 jaar, maar heeft door de eeuwen heen veel veranderingen ondergaan, vooral door het gebruik van nieuwe schrijfmaterialen. We zullen dit spoor volgen vanaf karakters die in bot werden gekerfd tot aan de digitalisering van het Chinese schrift.

Tekst

"Eigenschappen van het Chinese schrift" = §§ 12.3.1 en 12.3.2 (pp. 318 t/m 329) uit Jeroen Wiedenhof, Grammatica van het Mandarijn, Amsterdam: Bulaaq, 2004.

Opdrachten

15.  Lees de tekst en neem vragen en aantekeningen hierover mee naar de klas.

16.  Onderaan p. 319 staan de volgorde-regels voor het schrijven van de strepen van een Chinees karakter. Zie voor een voorbeeld van meer ingewikkelde karakters ook de streepvolgorde in het woord Hélán 'Nederland'.

Schrijf nu zelf de volgende karakters met de correcte streepvolgorde.

a.   nián 'jaar'

b.   lái 'komen'

c.   de 'OND' (= onderschikkingspartikel, zie de derde bijeenkomst)

d.   zuò 'doen, maken'

e.   suì 'jaar' (van leeftijd)

17.  In § 12.3.2 wordt uitgelegd hoe Chinese karakters kunnen bestaan uit klank- en betekeniscomponenten. De volgende karakters bevatten elk één klankcomponent en één betekeniscomponent.

Deze karakters staan in een willekeurige volgorde. Ze hebben de volgende uitspraken en betekenissen, in alfabetische volgorde:

Vergelijk de vijf karakters eerst met de voorbeelden uit de tekst op pp. 325 & 327-328.

a.  Eén betekeniscomponent is niet in de tekst genoemd. Geef daarvan de grafische vorm en de vermoedelijke betekenis.

b.  Geef voor elk van de karakters de bijbehorende uitspraak en betekenis.

Presentaties voorbereiding voor 12 maart

• Als gezegd: op 12 maart geven alle groepen hun eigen presentatie
  • We hakken knopen door over de presentatiemiddag op 19 maart. Als groep verzorgen we op die dag één presentatie. Duur: 20 minuten, plus 5 minuten voor vragen.
  • Neem laptops, iPads enz. mee om in de klas op te werken

Extra suggesties per groep, naar aanleiding van de bespreking op 5 maart:

GROEP–	DEELNEMERS–	ONDERWERP–	EXTRA SUGGESTIES (zie verder hierboven)
A	Laura Noor Sara	Definitief op 12 maart	Ter bespreking op 12 maart
B	Lisa Philip Sophie	Vereenvoudiging van het Chinese schrift	Denk aan : links met Groep C / Pinyin historisch/politiek/cultureel kader vereenvoudigd schrift kwam niet uit de lucht vallen... ...behandel dus de bronnen van herkomst voors en tegens van vereenvoudiging status vereenvoudigd schrift in de Chineessprekende wereld belang van duidelijk beeldmateriaal voor de presentatie de bronnensuggesties hierboven N.B. integreer wat je hebt opgestoken in de lessen, b.v.: verandering van schrift betekent geen taalverandering... ...zijn daar buiten China andere voorbeelden van? welke taal werd/wordt in China überhaupt geschreven?
C	Christine Else Florentine	Het onstaan van de Pinyin-transcriptie	Denk aan: links met Groep B / Schriftvereenvoudiging historisch en politiek kader status/opmars van Pinyin buiten China de bronnensuggesties hierboven N.B. integreer wat je hebt opgestoken in de lessen, b.v.: laat zien dat Pinyin geen taal is traditie: culturele status van karakters welke taal wordt in Pinyin getranscribeerd? rol van Pinyin in digitalisering?
D	Hannah Roza Stephen	Tonen / toontalen	Denk aan: breed perspectief: toontalen niet alleen in China historisch kader: tonen zijn uit andere klanken ontstaan voortdurende taalverandering: tonen kunnen ook verdwijnen de bronnensuggesties hierboven N.B. integreer wat je hebt opgestoken in de lessen, b.v.: noord/zuid-verdeling van toontalen... ... over taal(familie-)grenzen heen ("areale norm")
E	Eva Iris Tijmen	Spreekwoorden	Denk aan: speciale status: spreekwoorden meestal in Klassiek Chinees de bronnensuggesties hierboven N.B. integreer wat je hebt opgestoken in de lessen, b.v.: oplees-traditie van Klassiek Chinees in de locale uitspraak status van Klassiek Chinees in literatuur & onderwijs
F	Dirk Maaike	De taalkaart van China	Mogelijke cartografische perspectieven: taalkunde geschiedenis politiek etniciteit economie... ...plus wat jullie verder bedacht hebben denk aan de bronnensuggesties hierboven N.B. integreer wat je hebt opgestoken in de lessen

laatste wijziging 11 maart 2012