proefstuderen aan de Universiteit Leiden

opleiding Talen en culturen van China

werkcollege: taalverwerving Mandarijn

huiswerk

1. een stukje lezen over de uitspraak van het Mandarijn;
2. de uitspraak en de betekenis van tien Mandarijnse woordjes leren.

1. de uitspraak van het Mandarijn

De tekst is afkomstig uit het boek Chinese van Jerry Norman (uitgave Cambridge: Cambridge University Press, 1988 en latere herdrukken). Het gaat om twee korte stukjes:

• §6.3 "Phonology of the standard language -- preliminaries" (blz. 138-139);
• §6.6 "Tones" (blz. 145-148).



De tekst is bedoeld om je een indruk te geven hoe het Mandarijn wordt uitgesproken.

Als hulp bij het lezen zijn hieronder enkele Engelse termen uit de tekst toegelicht. Bovendien kun je luisteren naar de Chinese woordjes uit de tekst. Elk woord met een luidsprekertje ervoor () kan worden aangeklikt om de uitspraak te horen. Deze woorden hoeven niet geleerd te worden: ze dienen alleen ter illustratie.

bij blz. 138

phonology: fonologie, klankleer, de beschrijving van de spraakklanken van een taal.

: de Chinese naam van de standaardtaal, het "algemeen beschaafd Chinees". Deze taal komt oorspronkelijk uit Noord-China, waar verschillende Mandarijnse dialecten worden gesproken. In 1932 is een van deze dialecten, het stadsdialect van Peking, uitgeroepen tot nationale standaardtaal. Vandaar dat het  ook standaard-Mandarijn wordt genoemd.

monosyllabic: eenlettergrepig, bestaande uit één lettergreep. Het Nederlandse vlug en het Mandarijnse  'bloem' zijn monosyllabische woorden.

morpheme: morfeem, een stukje vorm in een taal dat een eigen betekenis heeft. Bijvoorbeeld: de Nederlandse uitdrukking onzuiver bestaat uit twee morfemen, on- en zuiver, waarbij on- de betekenis 'niet' heeft en zuiver de betekenis 'rein, smetvrij'. Een morfeem kan een heel woord zijn, zoals zuiver, maar dat hoeft niet: on- heeft is wel een morfeem met een eigen betekenis, maar is geen woord. De bewering dat "Chinese is monosyllabic from a morphemic point of view" (blz. 138) betekent dat in de Chinese talen de meeste morfemen uit een enkele lettergreep bestaan. Zo is het woord  'koekje' (zie hieronder) opgebouwd uit twee morfemen van elk een lettergreep:  met de betekenis 'koek' en  met de betekenis 'droog'. Een  'koekje' is in het Mandarijn letterlijk een 'koekdroogseltje'.

bij blz. 147

Luister naar de voorbeelden uit de tekst. Let met name op de toonsymbolen:

eerste toon, hoog en vlak: een liggend streepje 'lied' 'luisteren' 'oost'

tweede toon, snel stijgend van midden naar hoog: een accent aigu 'vastpakken' 'kauwen' 'nul'

derde toon, eerst laag en dalend, dan stijgend naar halfhoog: een omgekeerde circumflex 'kopen' 'paard' 'begrijpen' 'een paard begraven' 'een paard kopen'

vierde toon, snel dalend van hoog naar laag: een accent grave 'zes' 'mals' 'gaan'

neutrale toon, kort en onbeklemtoond (niet in de tekst): geen toonsymbool (een partikel dat suggestie uitdrukt)

bij blz. 148

Luister naar de voorbeelden uit de tekst.

'Verenigde Naties' (langzaam) 'Verenigde Naties' (normaal spreektempo) 'hij... koopt... een paard' (losse woorden) 'hij koopt een paard' (normaal spreektempo)

2. tien Mandarijnse woordjes

Voor het proefcollege moet je tien Mandarijnse woordjes leren.

• uitspraak: herkennen moet, zelf uitspreken mag. Leer ook de transcriptie met de toonsymbolen;
• betekenis: leer wat de woordjes in het Nederlands betekenen;
• karakters: de Chinese karakters in de laatste kolom hoef je niet te leren.

	uitspraak, transcriptie	betekenis	karakters
1.		ijskast
2.		koekje
3.		hoog
4.		rood
5.		bloem
6.		goedkoop
7.		berg
8.		geurig, aromatisch
9.		ver, ver weg
10.		patio, binnenhof